نور چیست؟ بازتاب یا شکست نور

نور چیست؟


این مسئله طنزآمیز که مُرغ اول وجود داشته است یا تخم مرغ، در مورد نور هم وجود دارد. در این نوشتار سعی شده با فلسفه و چیستیِ نور آشنا شویم و قوانین حاکم بر آن مانند بازتاب و شکست را به زبان ساده بیان کنیم.

مرغ یا تخم مرغ؟


نور واقعا چیست؟

اولین پرسش هایی که برای شناخت نور مطرح شده است؛ پرسش هایی کودکانه بود مثلاً: نور چه شکلی است؟ سفید است یا سیاه؟
اندازه اش چقدر است؟ قدش چقدر از بابای من بلندتر است؟ وزن اش آیا هم وزن من است یا نه؟

آیا شما در کودکی برای این پرسش ها پاسخی داشتید؟
چند لحظه خاطرات را مرور کنید و سپس ادامه متن را بخوانید.

خب! ما برای شناخت پدیده ها از حواس پنج گانه شامل بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و لامسه استفاده می کنیم.
اولین ابزار، به کارگیری چشم و دیدن است.

حواس لامسه – ابزار شناخت

هر روز نور خورشید بخشی از زمین را روشن می کند و هرشب بخشی دیگر از زمین را!
بله، گرمای آفتاب هم حس می کنیم؛ پس تا اینجا دو تا از حواس ما درگیر شده است.
به قول شاعر: “آفتاب آمد دلیل آفتاب”

آماده اید! حواس دیگر را هم فراخوانی کنیم؟
پس سوالات زیر را مطرح می کنیم:
آیا مزه دارد، صدایی تولید می کند یا آیا با افکار ما ارتباط برقرار می کند؟
در ادامه با ما همراه باشید تا بفهمیم بالاخره این نور چی هَه؟


ویژگی های آن

واقعیتش رو بخواهید بله، نور، ظاهر و شکل و قیافه هم دارد اما نوری که ما می بینیم یک بخش بسیار کوچکی از همه آن است!
کل نور، در یک طیف به نام طیف الکترومغناطیسی گسترده شده است.
اما چشم ما فقط بخشِ به اصطلاح مرئی این طیف را می تواند ببیند.
یعنی محدوده ای که به اسم “visible” نامگذاری شده.

طیف الکترومغناطیسی نور

همین طور که داخل شکل میبینید قَدِ نور، از ابعاد اتم تا ارتفاع برج میلاد می تواند متفاوت باشد!

طول امواج رادیویی به چند صد متر می رسد!

یک جسم مادی را در نظر بگیرید، این جسم وزن، حجم و ابعاد دارد، میتواند مایع، جامد یا گاز باشد؛ ثابت یا متحرک باشد و سطح آن دمای مشخصی را نشان دهد.

طبیعتاً نور هم یک ماده است. اما بهتر است برای روشن شدن خواص آن کمی ریزتر شویم.


تَهِ سرعته!

نور، متحرک است و با سرعت 300 هزار کیلومتر بر ثانیه حرکت می کند. یعنی چه؟
یعنی نور در یک ثانیه، مسافتی معادل 300 بار سفر از تهران به خرمشهر را طی می کند!

فاصله تهران تا خرمشهر حدود 1000 کیلومتر است.



احتمالا اصطلاح “سال نوری” را هم شنیده اید. این کمیت نجومی از جنس زمان نیست.
سال نوری از جنس مسافت و فاصله است.
یعنی فاصله ای که نور، با سرعت 300 هزار کیلومتر بر ثانیه در یک سال طی می کند.

فعلا بحث در مورد ادامه ویژگی های نور را در همین جا می بندیم تا در فرصتی دیگر آن را باز کنیم.
اما حالا قصد داریم کمی از اتفاقاتی که این موجود در مسیر حرکت خود تجربه می کند بگوئیم.

بازتاب نور چیست؟

نور، به خط مستقیم حرکت می کند یعنی همان خطی که در نماز از خدا می خواهیم:
«اهدنا الصراط المستقیم»

نور در خط راست حرکت می کند.



این موجود منحصربفرد هم دقیقا مثل ما در مسیر حرکت خود موانعی می بیند که ممکن است با آنها برخورد کند.
در این تقابل و رودررویی دو حالت می تواند اتفاق بیفتد:

یک حالت، عبور است یعنی از مانع رد شود و به مسیر خود ادامه بدهد حالا یا با دور زدن یا پریدن و…
اما شکل دیگر، برخورد آن با جسم است که موجب تغییر مسیر آن می شود.
اگر نور بعد از برخورد به جسم، از مسیر خود برگردد و در جهت مخالف حرکت کند، به این اتفاق، بازتاب نور گفته می شود.

بازتاب نور

اما اگر بعد از برخورد به جسم، با یک زاویه نسبت به خط مستقیم، یعنی مسیر قبلی حرکت خود، منحرف شود و راهش را ادامه دهد، این پدیده را شکست نور می گویند.

شکست نور چگونه است؟

شکست نور

نور، در پدیده شکست (درون ماده) سرعتش تغییر می کند.
این تغییر سرعت به ساختار مولکولی ماده سر راه آن بستگی دارد.

هر چقدر نور بیشتر بشکند زاویه بیشتری از خط مستقیم حرکت خود پیدا می کند.
ماده ای که نور را بیشتر منحرف کند، یعنی شکست بیشتری را به آن تحمیل کند؛ ضریب شکست بزرگتری دارد.


شما عزیزان سوالات و مباحث مکتوب خود را می توانید از طریق چت آنلاین یا بخش ارتباط با تکفام سازان مطرح نمائید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *